Cách dùng "NÊN" và "LÊN" khi viết chính tả tiếng Việt

8 Tháng Chín, 2021

Trong chính tả, hai từ “nên” và “lên” rất khó phân biệt. Nó lại càng khó hơn khi phải giúp học sinh tiểu học phân biệt để viết đúng chính tả. Sau đây là các ví dụ và hướng dẫn cụ thể cho các bạn tham khảo nhận biết cách dùng 2 nên và lên.

"NÊN" và "LÊN"
"NÊN" và "LÊN"

Trong thực tế, người ta sử dụng chữ “nên” và “lên” với cách chồng chéo nhau, đôi khi không phân biệt được, mà có lẽ phải tùy theo quan niệm và ý của người sử dụng, là theo nghĩa hẹp hay nghĩa rộng (nghĩa loại suy). Rất nhiều cụm từ khó phân biệt tạo nên hay tạo lên, nên người hay lên người, trở nên hay trở lên. Tuy nhiên có thể giúp học sinh phân biệt một cách đơn giản như sau, các bạn theo dõi các ví dụ và cách dùng sau đây:

Từ “NÊN” thường dùng trong 3 trường hợp

Nên (động từ) chỉ lời khuyên: cần, đáng.

Ví dụ: Nên dậy sớm mà tập thể dục. Việc đó nên thực hiện ngay.

Nên (liên từ) thành, ra một dạng không cụ thể để nhìn thấy được.

Ví dụ: Học sao cho nên người. Vì lười nên dốt.

Nên (thành ngữ) nên chăng, hệ quả (sẽ)

Ví dụ: Việc ấy nên chăng? Chăm học nên Chi giỏi nhất lớp.

Từ “LÊN” là động từ thường dùng trong 2 trường hợp sau

Lên: Mang nghĩa di chuyển (quan sát được)

Ví dụ: lên bờ, lên xe, đi lên…

Lên: Tăng số lượng hay đạt một mức, một cấp, một mốc cao hơn.

Ví dụ: Hàng lên giá. Cháu lên lớp ba.

Vậy có thể hiểu đơn giản rằng: “NÊN” được dùng trong lời khuyên và mang nghĩa tạo thành một đối tượng mới nhưng không nhìn thấy được, không phân biệt được sự khác biệt giữa đối tượng mới và đối tượng cũ.

“LÊN” là động từ chỉ sự di chuyển, tăng số, mức, cấp cao hơn và đều có điểm chung là sự di chuyển, tăng số, mức, cấp cao hơn ấy đều có thể quan sát được.

Ví dụ dùng nên và lên

  • Gây nên thảm họa/ Gây nên hậu quả
  • Đè lên người/ Đặt lên trên/ Đặt lên hàng đầu
  • Dạy con nên người
  • Đi lên núi/ Trèo lên cây/ Bay lên trời
  • Viết lên giấy/ Viết lên bảng/ Viết lên trời xanh | Viết nên lịch sử/ Viết nên bài học đáng nhớ
  • Vì vậy cho nên / A học giỏi nên A được giấy khen

“Dựng nên” và “dựng lên” khác nhau như nào

Trong tiếng Việt, có những từ (chủ yếu là các từ láy) bạn có thể viết thế nào cũng được, hoán đổi giữa “s” và “x”… nhưng rất nhiều từ nếu sử dụng sai thì chẳng những bạn sẽ bị người đọc cho rằng bạn “ngọng” mà còn làm sai lệch ngữ nghĩa của nó.

Và đây là sự khác nhau giữa “dựng nên” và “dựng lên”

Dựng lên

Thường chỉ dùng khi nói về một hành động – hoạt động nào đó đối với một sự vật rất cụ thể mà mắt có thể nhìn ngay tức thì và tay sờ chân đạp - ví dụ như xây dựng lên một ngôi nhà, túp lều… hoặc dựng dậy một ai đó đang nằm, dựng lên một bờ rào đổ, cây cột đổ… Nói tóm lại: áp dụng với cái cụ thể.

Dựng nên

Chỉ sử dụng khi nói về một sự vật hiện tượng hoặc vấn đề, lĩnh vực mang tính trừu tượng hoặc một quá trình, sự nghiệp nào đó mà bạn không thể nhìn thấy ngay được, không thể tay sờ, không diễn ra trước mắt – ví dụ dựng nên lịch sử, dựng nên tác phẩm văn học … Nói tóm lại là sử dụng khi nói về cái mơ hồ trừu tượng.

Kết luận

Hiểu được cách phân biệt từ "lên" và "nên" như trên chúng ta hoàn toàn có thể vận dụng nó vào thực tế để tránh phạm phải lỗi sai chính tả trong Tiếng việt. "Nên" hay "lên" còn tùy vào đừng trường hợp cụ thể để có được cách sử dụng đúng.

Chia sẻ ngay:
Bài viết liên quan
19 Tháng Chín, 2021
Chấp bút hay chắp bút là đúng chính tả? 55% Dùng sai

Nên dùng chấp bút hay chắp bút để đúng chính tả tiếng Việt. Đây là 2 từ phát âm giống nhau liệu cách dùng có giống nhau. Ý nghĩa như thế nào, hãy cùng Muazi.vn tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây. Chấp bút là gì Chấp bút là từ hán việt, Chấp trong […]

19 Tháng Chín, 2021
Hàm súc hay hàm xúc là đúng chính tả? 65% Dùng sai

Có bao giờ bạn nghe hỏi nên dùng hàm súc hay hàm xúc hay chưa, đây là 2 cặp từ dễ gây nhầm lần và cũng không ít người dùng sai. Dưới đây là cách phân biệt, và cách dùng đúng, mời các bạn cùng tham khảo qua bài viết sau đây. Hàm súc là […]

19 Tháng Chín, 2021
Cọ Xát hay Cọ Sát là đúng chính tả? 87% Dùng sai

Có bao giờ bạn tự hỏi là nên dùng cọ sát hay cọ xát từ nào là đúng chính tả tiếng Việt. Đây cũng là hai cặp từ mà đang có nhiều người dùng sai do cách phát âm giống nhau từ đó dẫn đến viết sai và thành một thói quan. Hãy cùng Muazi.vn […]

19 Tháng Chín, 2021
Nề nếp hay Nền nếp là đúng chính tả? 76% Sai

Hiện nay đang có rất nhiều người sai hay nhầm lẫn giữa Nề nếp và Nền nếp từ nào là đúng chính tả tiếng Việt? Vậy theo bạn nên dùng Nề nếp hay Nền nếp là đún và chính xác nhất hãy cùng Muazi.vn phân tích cụ thể là nên dùng từ nào qua bài […]

19 Tháng Chín, 2021
Dì hay Gì là đúng ? Phân biệt cách dùng Dì với Gì

Hai từ “Dì” và “Gì” là 2 từ đồng âm nhưng khác nghĩa trong tiếng Việt. Tuy vậy nhiều người sử dụng nhầm lẫn 2 từ này do không phân biệt được khi nào sử dụng “Dì”, khi nào sử dụng “Gì” là đúng chính tả tiếng Việt. Phân biệt Dì và Gì Dì là […]

19 Tháng Chín, 2021
Giày hay giầy là đúng chính tả? 87% Dùng Sai

Giày hay giầy là đúng chính tả và hiện đang có rất nhiều người đang dùng từ sai rất nhiều do cách đọc giống nhau? Hãy cùng Muazi.vn phân tích xem từ nào là đúng và chính xác nhất. Giày hay giầy? Người ta thường nói “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt […]

19 Tháng Chín, 2021
Giành giật, giành dật hay dành giật là đúng chính tả? 65% Dùng sai

Nên dùng giành giật, giành dật hay dành giật là đúng chúng tả tiếng Việt. Theo bạn thì nên dùng từ nào là đúng và chính xác nhất. Hãy cùng Muazi.vn thao khảo quan bài viết sau nên dùng Giành giật, giành dật hay dành giật. Dành là gì? Từ Dành ở đây tức là […]

12 Tháng Chín, 2021
Súc sắc hay Xúc xắc là đúng chính tả tiếng Việt?

Nên dùng Súc sắc hay Xúc xắc từ nào là đúng chính tả tiếng Việt? Đây là cặp từ mà rất nhiều người không phân biết nên dùng từ nào là đúng và chính xác nhất. Làm thế nào để tránh nhầm lẫn s/x - những âm đầu thường bị dùng lẫn lộn do chưa […]

12 Tháng Chín, 2021
PHONG THANH hay PHONG PHANH là đúng chính tả?

Phong thanh hay phong phanh là chính tả trong tiếng Việt? Đây là cặp từ dễ nhầm lẫn do cách phát âm giống nhau, và trong trường hợp nào thì nên dùng từ nào là đúng và chính xác nhất? Hãy cùng Muazi.vn tìm hiểu qua bài viết sau đây. Phong thanh là gì? Phong […]

12 Tháng Chín, 2021
Bánh Chưng hay bánh Trưng là đúng chính tả?

Bánh chưng hay bánh trưng là đúng chính tả? Đây là câu hỏi khá nhiều người quan tâm và chữ này cũng là khá nhiều người bị sai giữa "Chưng và Trưng". Cách phân biệt CH và TR. Người Việt Nam, đặc biệt là người phía miền bắc thường phát âm chữ ch và chữ […]

1 2 3 6

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

FOLLOW
US
crossmenu-circle linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram