Cách dùng "NÊN" và "LÊN" khi viết chính tả tiếng Việt

5/5 - (2 bình chọn)
8 Tháng Chín, 2021

Trong chính tả, hai từ “nên” và “lên” rất khó phân biệt. Nó lại càng khó hơn khi phải giúp học sinh tiểu học phân biệt để viết đúng chính tả. Sau đây là các ví dụ và hướng dẫn cụ thể cho các bạn tham khảo nhận biết cách dùng 2 nên và lên.

"NÊN" và "LÊN"
"NÊN" và "LÊN"

Trong thực tế, người ta sử dụng chữ “nên” và “lên” với cách chồng chéo nhau, đôi khi không phân biệt được, mà có lẽ phải tùy theo quan niệm và ý của người sử dụng, là theo nghĩa hẹp hay nghĩa rộng (nghĩa loại suy). Rất nhiều cụm từ khó phân biệt tạo nên hay tạo lên, nên người hay lên người, trở nên hay trở lên. Tuy nhiên có thể giúp học sinh phân biệt một cách đơn giản như sau, các bạn theo dõi các ví dụ và cách dùng sau đây:

Từ “NÊN” thường dùng trong 3 trường hợp

Nên (động từ) chỉ lời khuyên: cần, đáng.

Ví dụ: Nên dậy sớm mà tập thể dục. Việc đó nên thực hiện ngay.

Nên (liên từ) thành, ra một dạng không cụ thể để nhìn thấy được.

Ví dụ: Học sao cho nên người. Vì lười nên dốt.

Nên (thành ngữ) nên chăng, hệ quả (sẽ)

Ví dụ: Việc ấy nên chăng? Chăm học nên Chi giỏi nhất lớp.

Từ “LÊN” là động từ thường dùng trong 2 trường hợp sau

Lên: Mang nghĩa di chuyển (quan sát được)

Ví dụ: lên bờ, lên xe, đi lên…

Lên: Tăng số lượng hay đạt một mức, một cấp, một mốc cao hơn.

Ví dụ: Hàng lên giá. Cháu lên lớp ba.

Vậy có thể hiểu đơn giản rằng: “NÊN” được dùng trong lời khuyên và mang nghĩa tạo thành một đối tượng mới nhưng không nhìn thấy được, không phân biệt được sự khác biệt giữa đối tượng mới và đối tượng cũ.

“LÊN” là động từ chỉ sự di chuyển, tăng số, mức, cấp cao hơn và đều có điểm chung là sự di chuyển, tăng số, mức, cấp cao hơn ấy đều có thể quan sát được.

Ví dụ dùng nên và lên

  • Gây nên thảm họa/ Gây nên hậu quả
  • Đè lên người/ Đặt lên trên/ Đặt lên hàng đầu
  • Dạy con nên người
  • Đi lên núi/ Trèo lên cây/ Bay lên trời
  • Viết lên giấy/ Viết lên bảng/ Viết lên trời xanh | Viết nên lịch sử/ Viết nên bài học đáng nhớ
  • Vì vậy cho nên / A học giỏi nên A được giấy khen

“Dựng nên” và “dựng lên” khác nhau như nào

Trong tiếng Việt, có những từ (chủ yếu là các từ láy) bạn có thể viết thế nào cũng được, hoán đổi giữa “s” và “x”… nhưng rất nhiều từ nếu sử dụng sai thì chẳng những bạn sẽ bị người đọc cho rằng bạn “ngọng” mà còn làm sai lệch ngữ nghĩa của nó.

Và đây là sự khác nhau giữa “dựng nên” và “dựng lên”

Dựng lên

Thường chỉ dùng khi nói về một hành động – hoạt động nào đó đối với một sự vật rất cụ thể mà mắt có thể nhìn ngay tức thì và tay sờ chân đạp - ví dụ như xây dựng lên một ngôi nhà, túp lều… hoặc dựng dậy một ai đó đang nằm, dựng lên một bờ rào đổ, cây cột đổ… Nói tóm lại: áp dụng với cái cụ thể.

Dựng nên

Chỉ sử dụng khi nói về một sự vật hiện tượng hoặc vấn đề, lĩnh vực mang tính trừu tượng hoặc một quá trình, sự nghiệp nào đó mà bạn không thể nhìn thấy ngay được, không thể tay sờ, không diễn ra trước mắt – ví dụ dựng nên lịch sử, dựng nên tác phẩm văn học … Nói tóm lại là sử dụng khi nói về cái mơ hồ trừu tượng.

Kết luận

Hiểu được cách phân biệt từ "lên" và "nên" như trên chúng ta hoàn toàn có thể vận dụng nó vào thực tế để tránh phạm phải lỗi sai chính tả trong Tiếng việt. "Nên" hay "lên" còn tùy vào đừng trường hợp cụ thể để có được cách sử dụng đúng.

5/5 - (2 bình chọn)
Chia sẻ ngay:
Bài viết liên quan
29 Tháng Mười Một, 2021
Nằm Ngủ Mơ Thấy Con Khỉ Là Điềm Báo Gì? Tốt Hay Xấu?

Trong rạp xiếc hay sở thú, bạn thấy những con khỉ treo lơ lửng hoặc trèo đu mình trên cây là chuyện rất đỗi bình thường. Tuy nhiên, nếu giấc mơ của bạn xuất hiện hình ảnh này thì bạn nên tìm cho mình một chỗ yên tĩnh bởi đó có thể là điềm báo […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Ngủ Mơ Thấy Sấm Sét Chớp Là Điềm Báo Gì? Lành Hay Dữ?

Hình ảnh sấm chớp trong giấc mơ tượng trưng cho sự thuận lợi trong cuộc sống, công việc của bạn. Mơ thấy sấm chớp là điềm báo gì? – Học sinh mơ thấy sấm chớp, dự báo việc thi cử của bạn sẽ thuận buồm xuôi gió. – Thiếu nữ mơ thấy sấm chớp là […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Nằm Ngủ Mơ Thấy Con Lừa Là Điềm Báo Gì? Tốt Hay Xấu

Lừa là loài vật chăm chỉ, giúp ích rất nhiều cho con người, chính vì vậy, giấc mơ về con lừa tượng trưng cho sự đi lên của con người bằng chính khả năng, bằng chính nỗ lực của mình. Mơ thấy lừa là điềm báo gì? – Giải mã giấc mơ thấy lừa là […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Ngủ Mơ Thấy Cây Đàn Bị Đứt Dây Là Có Điềm Báo Gì Không?

Bên cạnh việc ù tai, nháy mắt,… thì đứt dây đàn cũng là một điềm báo mà bạn phải cực kỳ lưu ý. Đứt dây đàn là việc hên hay xui? Đây là vấn đề đang được quan tâm nhiều nhất, hãy cùng chúng tôi giải đáp hiện tượng này ngay sau đây. Có khá […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Ngủ Mơ Thấy Mình Đang Ngủ Trong Giấc Mơ Là Điềm Báo Gì?

Ngủ mơ thấy mơ ngủ là có ý nghĩa gì? Giải mộng chiêm bao thấy mơ ngủ là điềm báo gì? Dưới đây là giải mã chính xác nhất cho các độc giả. Những trải nghiệm đó thường là những dấu hiệu cho một điều gì đó xảy đến với bạn trong tương lai, thế […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Nằm Ngủ Mơ Thấy Đá Voi Là Điềm Báo Gì? Hên Hay Xui

Chiêm bao thấy vôi sống là điềm báo bạn sẽ đạt được danh vọng. Hãy chuẩn bị tinh thần để đón nhận may mắn sắp tới. Mơ thấy vôi là điềm báo gì? – Chiêm bao thấy vôi đang sôi lên là điềm báo ám chỉ gia đình có sự phân […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Ngủ Mơ Thấy Mình Trồng Cây Là Điềm Báo Gì? Hên Hay Xui?

Ai ai cũng biết, cây xanh rất cần thiết và quan trong đối với hành tinh của chúng ta. Được biết đến là “ lá phổi xanh” của trái đất, cây xanh luôn có mặt trong hầu hết mọi không gian từ rừng núi đến đồng bằng, nông thôn đến thành thị và trong cả […]

29 Tháng Mười Một, 2021
Nằm Ngủ Mơ Thấy Con Ba Ba Là Điềm Báo Gì? Hên Hay Xui?

Nằm mơ thấy con ba ba là một điềm báo, bạn có tin vào điều đó hay không? Có lẽ đây là con vật không gì phải đáng sợ, tuy nhiên thì nó cũng đang làm mọi người khá tò mò. Hãy cùng chúng tôi tham khảo sau bài [Giải đáp] Nằm mơ thấy con […]

25 Tháng Mười Một, 2021
Ngủ Mơ Thấy Răng Của Mình Là Điềm Báo Gì? Hên Hay Xui?

Mơ thấy răng là một trong những giấc mơ phổ biến nhất của con người. Trong giấc mơ, bạn có thể thấy mình bị rụng răng, bị gãy răng, bị mất một vài chiếc răng hoặc mọc thêm răng mới… Mỗi loại giấc mơ như vậy lại mang đến những điềm báo riêng. Mơ thấy […]

25 Tháng Mười Một, 2021
Nằm Ngủ Mơ Thấy Con Gà Là Điềm Báo Gì? Lành Hay Dữ?

Trong giấc mơ của bạn thấy xuất hiện hình ảnh những con gà, đó là một giấc mơ tốt lành báo trước những điều vui vẻ và may mắn sẽ đến với bạn. Mơ thấy gà là điềm gì? – Nếu bạn mơ thấy một đàn gà trống, điềm báo này nói nên rằng trong […]

1 2 3 8

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

FOLLOW
US
crossmenu-circle linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram